De rol van Vlaamse kranten in het vormen van publieke perceptie over discriminatie

Discriminatierechtszaken beïnvloeden hoe mensen denken over rechtvaardigheid, gelijkheid en diversiteit. Deze studie analyseerde op basis van 318 Vlaamse nieuwsartikelen tussen 2014 en 2022 hoe nieuwsmedia discriminatiezaken behandelen. Het onderzoek vergelijkt kwaliteits- en populaire kranten op drie punten: de redenen en context van zaken, hoe betrokkenen worden neergezet en welke delen van het juridische proces aandacht krijgen. Racisme, religie en gender komen vaak terug. Populaire kranten brengen sensationeler nieuws met minder diepgang. Media spelen een belangrijke rol in hoe mensen discriminatie begrijpen, wat vraagt om eerlijkere en inclusievere berichtgeving.

• ‍Aantal artikelen en lengte
  Het aantal artikelen over discriminatie schommelde door de jaren heen en hing vaak samen met belangrijke maatschappelijke gebeurtenissen. De Standaard schreef langere en diepgaandere artikelen, terwijl Het Laatste Nieuws kortere, toegankelijkere stukken bracht, vaak met een dramatische toon om lezers te trekken.‍
• Gronden en contexten van discriminatie
  De meeste artikelen gingen over discriminatie op basis van ras, religie en geslacht. Het Laatste Nieuws schreef vaker over raciale discriminatie, terwijl De Standaard meer aandacht gaf aan discriminatie op basis van geslacht. Minder bekende vormen, zoals discriminatie vanwege handicap, kwamen weinig terug. Dit kan komen doordat deze minder zichtbaar zijn in het publieke debat. Verder schreven de kranten vooral over discriminatie op werk of in openbare ruimtes, waarbij Het Laatste Nieuws sensationele openbare incidenten uitlichtte. Dit geeft een vertekend beeld, want discriminatie in de media werd nauwelijks genoemd.‍
• Weergave van betrokkenen
  Verdachten kregen meer aandacht dan slachtoffers, vooral in Het Laatste Nieuws. Ook werd steeds minder vaak verantwoordelijkheid toegewezen, mogelijk door journalistieke regels die neutraliteit benadrukken. Dit kan echter zorgen voor minder begrip voor slachtoffers en structurele oorzaken van discriminatie.‍
• Processtadia in de berichtgeving
  De meeste artikelen verschenen na de rechtszaak, waarin verantwoordelijkheid vaker werd toegewezen aan verdachten. Slachtoffers kregen ook meer aandacht in deze fase. Voor de rechtszaak lag de nadruk minder op schuld, waarschijnlijk om de onschuldpresumptie te respecteren. Hoewel zeldzaam, kan “victim blaming” in media negatieve gevolgen hebben, zoals dat slachtoffers minder snel discriminatie melden. Dit soort framing kan ook bestaande vooroordelen versterken.‍
• Conclusie
  Het onderzoek laat zien dat populaire kranten sensationeler berichten en dat minder zichtbare vormen van discriminatie vaak worden vergeten. Dit vraagt om eerlijkere en inclusievere berichtgeving, zodat mensen een beter begrip krijgen van discriminatie en rechtvaardigheid. Journalisten kunnen hiervan leren om meer balans te brengen in hoe ze over discriminatie schrijven.