Fact-checks in Vlaanderen: hoe verschillende generaties ermee omgaan

Het YouVoice-project onderzoekt hoe Vlamingen fact-checks gebruiken, met speciale aandacht voor jongeren. Een grootschalige enquête onder de Vlaamse bevolking en een diepgaand onderzoek bij jongeren van 16 tot 30 jaar keek naar hun consumptie van fact-checks. Bij jongeren werd ook nagegaan waar ze fact-checks vinden en of ze informatie tegenkomen waarvan ze twijfelen of die wel klopt. Dit gebeurde in de context van de Belgische verkiezingen van 9 juni 2024. De resultaten geven inzicht in de manier waarop generaties omgaan met fact-checking.

• Fact-checks worden vaak gezien, maar minder vaak gelezen
  Meer dan de helft van de Vlamingen komt wekelijks of vaker fact-checks tegen. Generatie Z ziet deze het vaakst, maar slechts een derde leest de fact-checks effectief.
• Locatie van fact-checks verschilt per generatie
  Jongeren (Gen Z) vinden fact-checks vooral op sociale media. Oudere generaties (Millenials, Gen X en Boomers) zien deze vaker op websites of in traditionele media.‍
• Verschillen in blootstelling aan fact-checks
  Mensen met een hoger opleidingsniveau, meer politieke interesse en een regelmatige consumptie van nieuws komen vaker in aanraking met fact-checks. Dit toont aan dat motivatie en toegang tot informatie belangrijk zijn.‍
• Jongeren twijfelen aan informatie over actuele thema’s
  In de week voor de verkiezingen gaf gemiddeld 15% van de jongeren aan informatie tegen te komen waar ze aan twijfelden. De meest genoemde onderwerpen waren nationale politiek, economische ongelijkheid en de oorlog tussen Israël en Palestina.‍
• Sociale media zijn belangrijk voor jongere generaties
  Jongeren gebruiken sociale media als belangrijkste nieuwsbron. Ze zien fact-checks vooral op Instagram en TikTok, terwijl fact-checks op andere platforms, zoals Facebook en Twitter, minder worden opgemerkt.‍
• Engagement met fact-checks blijft laag
  Jongeren die fact-checks zien, liken soms een post of bespreken deze met vrienden en familie.‍
• Timing van fact-checks speelt een rol
  In de week voor de verkiezingen nam de publicatie van fact-checks toe, mede door een fact-check marathon door acht Vlaamse en Nederlandstalige fact-check organisaties. Op het einde van die week kwamen jongeren meer in contact met fact-checks. Vooral rond controversiële uitspraken was er meer aandacht.