De kracht van superheldenverhalen: prosociale en hartverwarmende ervaringen

Superheldenfilms en -series, die vaak veel actie en geweld bevatten, kunnen mensen een gevoel van elevation of verhevenheid geven: een positief en hartverwarmend gevoel door het zien van goede daden en verbondenheid. Uit interviews blijkt dat dit vooral gebeurt bij verhalen met een lichtere toon en zonder veel morele ambiguïteit. Speciale effecten, muziek en verhaallijnen spelen hierbij een grote rol. Thema’s zoals opoffering en mensen helpen, en eigenschappen zoals altruïsme en behulpzaamheid, versterken dit gevoel. Ook karakterontwikkeling en identificatie met personages zijn belangrijk voor deze ervaring.

Dit onderzoek onderzocht, door middel van 20 interviews, of en hoe superheldenfilms en -series een gevoel van verhevenheid kunnen oproepen.

• ‍Verhevenheid in superheldenmedia

De meeste deelnemers voelden verhevenheid bij superheldenverhalen, vooral door thema’s zoals altruïsme, mensen redden en heldhaftigheid. Het gebrek aan realisme in deze verhalen leek bij sommige deelnemers echter de betrokkenheid en daarmee hun verhevenheid te verminderen.

• ‍Verschil tussen lichte en donkere thema’s

Superheldenverhalen met lichte, opgewekte thema's leken vaker verhevenheid op te roepen, mogelijk omdat positieve daden hier meer verwacht en zichtbaar zijn. Tegelijkertijd meldden sommige deelnemers sterkere verhevenheid bij moreel ambigue en gewelddagie, of donkere verhalen, wellicht door het contrast tussen moreel complexe helden en hun onverwachte goede daden. Te veel humor in lichte verhalen kon de ernst van het narratief verminderen en daarmee ook de verhevenheidservaring verkleinen.

• ‍Belangrijke elementen voor verhevenheid

Audiovisuele elementen, zoals soundtracks en speciale effecten, werden door deelnemers genoemd als belangrijk voor het oproepen van verhevenheid. Ook onverwachte wendingen in de verhaallijn speelden een rol.

• ‍Narratief en karakterontwikkeling

Deelnemers ervoeren verhevenheid bij scènes waarin superhelden anderen redden, zichzelf opofferden of sterke relaties onderhielden met vrienden en familie. Karaktereigenschappen van de getoonde superhelden zoals altruïsme, behulpzaamheid en goede intenties werden hierbij als cruciaal gezien. Bovendien versterkten identificatie en emotionele verbondenheid met de held, zoals het gevoel op de held te willen lijken, deze ervaring.

• ‍Conclusie

Superheldenverhalen bieden een unieke kans om mensen een gevoel van verhevenheid en verbondenheid te geven, vooral door sterke thema’s en onverwachte heldendaden. Dit onderzoek sluit aan bij eerder onderzoek naar verhevenheid in media en laat zien hoe superheldennarratieven deze emotie op een bijzondere manier kunnen oproepen.