Hoe extreemrechts films, series en games inzet: een blik op trends en toekomstig onderzoek
Dit artikel onderzoekt hoe de extreemrechtse ideologie wordt verbonden met films, series en videogames, een onderwerp dat vaak wordt genegeerd. Uit een overzicht blijkt dat studies vooral focussen op geschiedenis, extreemrechtse regimes en films, met een nadruk op geesteswetenschappen. De auteurs stellen vier nieuwe richtingen voor: meer aandacht voor de hedendaagse extreemrechtse beweging, de diversiteit binnen deze groepen, het belang van series en games, en hoe extreemrechts betrokken is bij audiovisuele media in een digitale wereld.
Studie over
Audiovisuele fictie
literatuur
Onderzoeksmethode(n)
Mapping review
Medium/technologie
Film/cinema
Televisie/video
Videogame
Soort publicatie
Wetenschappelijk artikel
Tags
Film
Gaming
televisieserie
populisme
extreemrechts
Kerninzichten
Audiovisuele fictie, zoals films, series en videogames, speelt een grote rol in de populaire cultuur. Toch is er in onderzoek naar extreemrechts nog relatief weinig aandacht voor de manier waarop deze groepen deze media gebruiken. Dit artikel richt zich daarom op de rol van audiovisuele fictie in extreemrechtse bewegingen. Door middel van een overzichtsstudie (mapping review) worden de belangrijkste trends in bestaand onderzoek in kaart gebracht en worden voorstellen gedaan voor toekomstig onderzoek.
Belangrijkste inzichten
Hoofdtrends in bestaand onderzoek
Verleden en herinnering Veel studies richten zich op hoe extreemrechtse regimes uit het verleden, zoals nazi-Duitsland en fascistisch Italië, films gebruikten om hun ideeën te verspreiden. Er is ook aandacht voor hoe historische gebeurtenissen en trauma’s via audiovisuele fictie worden verbeeld en herinnerd.
Focus op regimes Onderzoek kijkt vaak naar hoe historische extreemrechtse regeringen media gebruikten voor propaganda. De focus ligt op politieke controle en productie, met weinig aandacht voor hoe publiek deze media destijds ervoer.
Film als dominant medium Films krijgen de meeste aandacht in bestaand onderzoek, omdat dit historisch het belangrijkste medium was. Televisieseries en videogames, die nu een grote rol spelen in populaire cultuur, worden nauwelijks bestudeerd.
Traditionele aanpak De meeste onderzoeken zijn tekstgericht en komen uit vakgebieden zoals geschiedenis en filmstudies. Er wordt weinig gekeken naar de interactie tussen publiek en media, of naar de rol van digitale platforms.
Vier richtingen voor toekomstig onderzoek
Blik op het hedendaagse extreemrechts Extreemrechtse groepen vandaag de dag gebruiken media op nieuwe manieren, zoals via memes, online recensies en digitale platforms. Onderzoek moet deze moderne en digitale strategieën beter begrijpen.
Diversiteit binnen extreemrechts De hedendaagse extreemrechtse bewegingen zijn divers en bestaan uit verschillende groepen met uiteenlopende ideeën en strategieën. Onderzoek moet deze variatie beter in kaart brengen.
Meer aandacht voor series en games Naast films zijn televisieseries en videogames ook belangrijke dragers van populaire cultuur. Deze worden vaak ingezet door extreemrechts, maar blijven onderbelicht in onderzoek.
Digitale context en complexiteit Digitale platforms zoals sociale media maken het makkelijker voor extreemrechts om elementen uit films, series en games te gebruiken voor propaganda. Toekomstig onderzoek moet digitale technieken combineren met traditionele methodes om dit fenomeen beter te begrijpen.
Conclusie
Het artikel stelt twee belangrijke vragen:
Is de manier waarop extreemrechts audiovisuele fictie inzet anders dan hoe ze andere genres, zoals non-fictie of muziek, gebruiken?
Is hun gebruik van audiovisuele fictie uniek vergeleken met andere politieke bewegingen?
Het antwoord is dubbel. Ja, extreemrechts gebruikt audiovisuele fictie op specifieke manieren, zoals het oproepen van emoties en normaliseren van ideologieën. Maar dit past ook binnen bredere trends waarin politiek en populaire media steeds meer met elkaar verweven raken. Door dit verder te onderzoeken, leren we niet alleen meer over extreemrechts, maar ook over hoe politiek en cultuur vandaag de dag nauw samenwerken in een digitale wereld.
De Cleen, B., Bauwens, J., Joris, W., Shroufi, O., & Smets, K. (2025). Fictional Frontlines: A Mapping Review and Research Agenda for the Study of Far-right Engagement with Films, Television and Video Games. Javnost - The Public, 32(3), 301–324. https://doi.org/10.1080/13183222.2025.2547519
Onderzoek in de kijker
Elke maand komen er in Vlaanderen gemiddeld 16 nieuwe papers en publicaties uit rond media en communicatie. We selecteren voor jou enkele markante publicaties.