Hoe politieke partijen het klimaatdebat sturen met frames

Deze studie onderzoekt hoe politieke partijen klimaatverandering en klimaatbeleid voorstellen in hun communicatie. Voor negen EU-lidstaten werden in totaal 36 partijprogramma’s voor de Europese Parlementsverkiezingen van 2024 geanalyseerd, met per land één programma van een groene, sociaaldemocratische, christendemocratische en uiterst rechtse partij. De inhoudsanalyse identificeerde 14 verschillende frames: manieren waarop politieke partijen klimaatverandering en klimaatbeleid voorstellen.  Zeven frames moedigen klimaatactie aan, terwijl zeven andere klimaatbeleid afremmen of ontmoedigen.

‍

• Politieke partijen gebruiken uiteenlopende klimaatframes
  Partijen presenteren klimaatverandering en klimaatbeleid op verschillende manieren. Deze frames kunnen mensen overtuigen om actie te ondernemen of juist ontmoedigen. De studie onderscheidt zeven aanmoedigende en zeven ontmoedigende klimaatframes. Veel van deze frames functioneren als elkaars tegenhanger (counter-frame) en bieden concurrerende interpretaties van klimaatverandering en de aanpak ervan.
• Zowel bekende als nieuwe frames komen naar voren
  De studie bevestigt verschillende aanmoedigende klimaatframes die eerder onderzoek al identificeerde. Daarnaast brengt ze een aantal minder onderzochte ontmoedigende frames in kaart die regelmatig voorkomen in partijprogramma's.
  
• Nieuwe ontmoedigende frames
  Vijf minder onderzochte frames komen prominent naar voren:
  
  • Het 'onrechtvaardigheid en opoffering frame', dat klimaatbeleid voorstelt als oneerlijk of als een te grote last voor burgers.
  • Het 'zelfgenoegzaam optimisme frame', dat stelt dat klimaatverandering vanzelf zal worden opgelost door technologie en innovatie, waardoor bijkomende beleidsmaatregelen niet nodig zijn.
  • Het 'nationale soevereiniteit frame', dat klimaatbeleid afschildert als een bedreiging voor nationale autonomie.
  • Het 'natuurbescherming frame', dat klimaatmaatregelen zoals windenergie voorstelt als schadelijk voor natuur en landschap.
  • Het 'verandering is onmogelijk frame', dat betoogt dat nationale of Europese klimaatactie weinig effect heeft omdat andere grote uitstoters verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van de wereldwijde uitstoot.‍
• Nieuwe aanmoedigende frame
  De studie identificeert ook het minder onderzochte 'verandering is mogelijk frame'. Dit frame benadrukt dat ambitieuze klimaatmaatregelen wel degelijk resultaten kunnen opleveren en wijst op de vooruitgang die reeds is geboekt in de aanpak van klimaatverandering.

• Verspreiding van frames en ideologie
  Uiterst rechtse partijen spelen een belangrijke rol in het verspreiden van ontmoedigende klimaatframes, terwijl groene en sociaaldemocratische partijen vooral aanmoedigende klimaatframes gebruiken. Christendemocratische partijen gebruiken zowel aanmoedigende als ontmoedigende klimaatframes.
• Frames beïnvloeden hoe mensen over klimaat denken
  Eerder onderzoek toont aan dat frames een belangrijke invloed kunnen hebben op hoe burgers klimaatverandering begrijpen, beoordelen en welke beleidsmaatregelen zij steunen.‍
• Waarom is dit belangrijk?
  De studie biedt inzicht in hoe politieke partijen het klimaatdebat in Europa vormgeven. Door te laten zien welke frames worden gebruikt om het klimaatbeleid te ondersteunen of juist af te remmen, maakt het onderzoek duidelijk welke communicatiestrategieën toekomstige klimaatactie kunnen stimuleren, vertragen of ondermijnen.