Recycling in de streamingwereld: IP-extractivisme door Netflix, Amazon Prime Video en Disney+

Streamingdiensten zoals Netflix, Amazon Prime Video en Disney+ hebben de productie en verspreiding van content veranderd. Dit artikel onderzoekt hoe hergebruik van bestaande verhalen, zoals remakes en sequels, centraal staat in hun strategie. Het introduceert het concept "IP-extractivisme", waarbij bestaande intellectuele eigendommen worden hergebruikt en aangepast voor winst en algoritmes. Door data van de drie streamers te analyseren, laat het onderzoek drie manieren van recyclage zien. Deze aanpak roept vragen op over culturele diversiteit, eigendomsrechten en de impact op kleinere producties in een platformgestuurd medialandschap.

• Recycling van verhalen is een kernstrategie van streamers
  Grote streamingdiensten zoals Netflix, Disney+ en Amazon Prime Video gebruiken vaak bestaande verhalen (zoals remakes, sequels en spin-offs) in plaats van volledig nieuwe films. Dit helpt om minder risico te nemen en bekende verhalen opnieuw te verkopen.
• IP-extractivisme
  Dit betekent dat streamingdiensten bestaande intellectuele eigendommen (zoals bekende karakters of verhalen) gebruiken als herbruikbare bouwstenen. Ze passen deze aan en verspreiden ze om kijkers te behouden en winst te maximaliseren.
• Elke streamer heeft een andere aanpak
  • Disney+ gebruikt vooral zijn eigen bekende merken (zoals Marvel en Star Wars) en maakt veel sequels en spin-offs.
  • Netflix focust op het aanpassen van boeken of verhalen die potentieel hebben voor sequels of franchises.
  • Amazon Prime Video begon met het kopen van rechten, maar bouwt nu ook eigen franchises door studio’s zoals MGM over te nemen.
• Redenen voor streamingplatformen
  Streamingplatformen willen kijkers zo lang mogelijk vasthouden. Bekende verhalen trekken sneller aandacht en zijn makkelijker te promoten via algoritmes. Dit verlaagt de kans dat gebruikers hun abonnement opzeggen.
• Gevolgen voor creativiteit en diversiteit
  Hoewel recycling van verhalen meer films oplevert, betekent dit niet automatisch meer unieke verhalen. Het verschil tussen multipliciteit (het aantal beschikbare verhalen) en diversiteit (of deze verhalen echt verschillende perspectieven bieden) is hierbij belangrijk. Omdat streamers de voorkeur geven aan herkenbare en veilige formats, wordt multipliciteit vaak vergroot, maar diversiteit juist verkleind. Wereldwijde hits worden voorgetrokken boven lokale of experimentele verhalen, wat de creativiteit beperkt.
• Gevolgen voor creatieve arbeid
  Makers (zoals schrijvers en regisseurs) hebben vaak weinig zeggenschap over hun werk. Streamers kopen rechten op en hergebruiken verhalen zonder dat de oorspronkelijke makers hier veel aan verdienen. Ook is er weinig transparantie over hoe goed films presteren, waardoor het voor makers lastig is om eerlijke vergoedingen te onderhandelen. Dit vergroot de ongelijkheid, vooral in kleinere productiemarkten.
• De rol van data en algoritmes
  Streamers gebruiken data om te voorspellen welke verhalen succesvol zijn. Hierdoor krijgen bekende titels meer zichtbaarheid op platforms, omdat deze als ‘veiliger’ worden gezien. Dit vergroot de dominantie van al bekende verhalen.
• Duurzamere IP-strategieën
  De overgang van simpele remakes naar uitgebreide franchises laat zien dat streamers verhalen steeds meer zien als lange-termijninvesteringen die keer op keer kunnen worden hergebruikt.

Deze patronen laten zien hoe streamingdiensten steeds meer culturele productie sturen, terwijl ze risico’s vermijden. Dit roept vragen op over originaliteit, rechten, kansen voor kleinere makers en eerlijke behandeling van creatieve arbeiders.