Van politiek schandaal tot mediastorm: de rol van traditionele nieuwsmedia, alternatieve media en sociale media

In het moderne mediasysteem spelen zowel traditionele, alternatieve als sociale media een rol bij het verspreiden en vormgeven van nieuwsgebeurtenissen, maar het is nog onvoldoende duidelijk hoe deze platformen in wisselwerking met elkaar functioneren en elkaar mogelijk versterken en beïnvloeden. Dit onderzoek kijkt naar een Belgische politiek schandaal in 2021 en analyseert artikelen van Vlaamse kranten, rechtse alternatieve media en tweets. De studie laat zien dat rechtse alternatieve media en Twitter bepaalde actoren, zoals burgers en politici die weinig of geen stem hebben in traditionele media, de mogelijkheid geven nieuwsgebeurtenissen te beïnvloeden door specifieke invalshoeken te promoten.

Dit onderzoek keek naar de rol van traditionele nieuwsmedia, rechtse alternatieve media en sociale media (Twitter) bij het vormgeven van een hybride mediastorm rondom het Belgische politieke schandaal van Sihame El Kaouakibi in 2021. Het doel was te begrijpen hoe verschillende platforms en actoren, zoals burgers en politici, de berichtgeving beïnvloeden en welke invalshoeken daarbij centraal stonden.

• ‍De rol van rechtse alternatieve media en Twitter in het actief op de agenda houden van het politieke schandaal: Rechtse alternatieve media en Twitter versterken vaak de berichtgeving uit traditionele media. Meer dan een derde van de artikelen in alternatieve media en ruim 70% van de tweets verwezen naar journalisten of mediakanalen als bron. Dit toont aan dat deze platforms vaak inhaken op bestaande berichtgeving waarbij ze het nieuws verder verspreiden en het politieke schandaal op de agenda houden.

• ‍Twitter als platform voor burgers en institutionele elites: Twitter biedt een podium aan zowel burgers als politici die minder vaak aan bod komen in traditionele media. Zo speelden politici van de Vlaams radicaal-rechtse partij Vlaams Belang een actieve rol in het debat over het schandaal. Terwijl ze in traditionele nieuwsmedia nauwelijks aan bod kwamen, konden ze via rechtse alternatieve media en Twitter bepaalde frames versterken en het nieuws zichtbaar op de agenda houden. Dit illustreert hoe bepaalde actoren traditionele poortwachters omzeilen door alternatieve media en sociale media te benutten om hun boodschap te verspreiden.

• Frames: Op Twitter en in rechtse alternatieve media domineerden drie frames: de politica Sihame El Kaouakibi als “bedrieger”, fouten in het politieke systeem, en een zwak subsidiesysteem. Ook in traditionele media waren deze frames aanwezig, met het dombinate beeld van de politica als "bedrieger". Toch bleef de berichtgeving breder en evenwichtiger dan in rechtse alternatieve media en op Twitter. In vergelijking met Twitter waren rechtse alternatieve media wel iets diverser in hun berichtgeving.

Conclusie

Hoewel alternatieve en sociale media een stem kunnen geven aan een breder en/of diverser scale aan actoren, verbreden ze het debat niet automatisch. Specifieke invalshoeken worden vaak benadrukt, wat een breder perspectief in de weg kan staan. Deze studie laat zien dat traditionele, alternatieve en sociale media samen deze hybride mediastorm hebben gevormd, waarbij traditionele media cruciaal blijven voor een meer evenwichtige en diverse berichtgeving.