Wat zegt de lancering van Streamz over de rol van VRT?

Sinds de opkomst van streamingplatformen zoals Disney+ en Netflix, hebben publieke omroepen het moeilijker om hun doelpubliek te bereiken. Daarom gaan heel wat publieke omroepen samenwerkingen aan om mee te gaan in deze evolutie. Dit boekhoofdstuk gaat over Streamz, een Vlaamse Subscription Video-on-Demand (SVoD) dienst. De auteur voerde een casestudie uit van het beleid en strategische proces dat voorafging aan de lancering van dit platform. Daarvoor analyseerde hij openbare documenten, schriftelijke en mondelinge verslagen van evenementen in de sector, beleidsdocumenten en krantenartikelen. De analyse focust vooral op hoe discussies rond het initiatief om Streamz te lanceren werden geformuleerd in publieke statements, en hoe deze verklaringen eigenlijk weergeven wat de rol en positie van de publieke omroep is.

• Grote televisiebedrijven in Vlaanderen maken zich al sinds de jaren 2010 zorgen over hun verdienmodellen. Dit wordt veroorzaakt door drie problemen: minder reclame-inkomsten door uitgesteld kijken en het overslaan van reclame, grote internationale spelers zoals Google en YouTube die reclame-inkomsten weghalen, en de komst van Netflix in België. De Vlaamse overheid heeft daarom het budget van het Vlaams Media Fonds verhoogd om lokale televisieseries te steunen.

• Al in 2008 werd publieke omroep VRT aangemoedigd om samen te werken met private bedrijven voor een Subscription Video-on-Demand (SVoD) dienst. Na vertragingen resulteerde dit in Stievie, een redelijk bescheiden initiatief. Maar pas nadat commerciële zender VTM zijn eigen online dienst lanceerde, begon VRT met een eigen on-demand service. Met de toenemende populariteit van uitgesteld kijken, werd de noodzaak voor een oplossing duidelijk, waardoor een gezamenlijke SVoD-dienst steeds meer besproken werd. Uiteindelijk drong de overheid aan op de lancering van een gezamenlijk Vlaams SVoD-initiatief.

• VRT leek eerst enthousiast over het idee van een Vlaamse Netflix. Maar later trok ze zich terug omdat ze zich zorgen maakten over de financiële kant en ze hun eigen online platform wilden laten groeien. Toen in 2019 een nieuwe legislatuur inging, werd VRT verplicht om mee te werken aan een gezamenlijk streaminginitiatief. Uiteindelijk lanceerden Telenet en DPG Media samen Streamz, zonder de volledige medewerking van VRT.

• De rol van VRT bij Streamz werd onderhandeld terwijl er gesprekken waren over de vernieuwing van het managementcontract tussen VRT en de overheid. De Vlaamse Netflix werd vaak besproken in de pers en het parlement. Er waren namelijk bezorgdheden over de deelname van VRT aan Streamz, waarbij sommigen vonden dat VRT-programma's voor iedereen beschikbaar moeten zijn. Uiteindelijk heeft VRT zich bij Streamz aangesloten en levert het er content voor, maar zal het ook nog steeds programma's aanbieden via hun eigen online platform, VRT MAX.

• De discussies over Streamz laten zien dat zowel de overheid als private spelers de economische rol van de VRT als vanzelfsprekend beschouwen. In beleidsdiscussies werd VRT beschouwd als een grote bron van content en intellectueel eigendom, en zelden als een mediabedrijf met specifieke strategische doelen, laat staan publieke belangen. Dit weerspiegelt een perspectief waarin VRT wordt gezien als deel van het probleem, tenzij het samenwerkt om private spelers in de markt te helpen.

• Deze case toont aan dat beleidsmakers meer letten op praktische en historische factoren bij het bepalen van de rol van de publieke omroep dan op langetermijnvisie. Ondanks sterke steun in het recente managementcontract tussen overheid en VRT, krijgt VRT meer verantwoordelijkheden terwijl budgetten krimpen, wat aantoont dat beleidsmakers twijfelen over de rol van VRT.

• De analyse laat zien dat VRT worstelt met het ontwikkelen van een duidelijke visie op de rol die ze wilt spelen in dit tijdperk van platformen. VRT aarzelde om deel te nemen aan de samenwerking rond Streamz door financiële overwegingen, niet zozeer door overwegingen die te maken hebben met haar publieke rol.

• De case van Streamz maakt duidelijk dat het een uitdaging is om de kernwaarde van publieke omroep, universaliteit, in balans te brengen met een nieuwe taak voor marktduurzaamheid. Het aanbieden van VRT-programma's op een Vlaamse Netflix lijkt tegen een technologie-neutrale publieke opdracht te gaan, maar deelname aan Streamz kan ook extra inkomsten genereren voor het produceren van openbare content.