Werknemers nemen het voortouw in AI‑gebruik, bedrijven botsen op kennisdrempels

De digitalisering gaat snel en biedt Vlaamse bedrijven veel kansen om met technologie, zoals AI, robots en Internet of Things, te innoveren. De Vlaamse overheid lanceerde daarom in 2019 een Beleidsplan AI om AI optimaal te benutten. De AI-Barometer onderzoekt hoe Vlaamse bedrijven AI toepassen, wat hun noden zijn en welke barrières ze ervaren. Deze studie is gebaseerd op een tweejaarlijkse bevraging bij een representatieve steekproef van bedrijven in een breed scala van productie- en dienstensectoren. Dit maakt het mogelijk om zowel de impact van het beleidsplan te evalueren als de evolutie in de tijd op te volgen.

‍

• AI wordt snel populair: In 2025 gebruikte bijna 6 op de 10 Vlaamse bedrijven minstens één vorm van AI. Dat is bijna een verdubbeling tegenover 2023. Toch gebruikt nog altijd meer dan een kwart van de bedrijven geen AI en heeft het ook geen plannen. Generatieve AI, tekstanalyse en het genereren van (programmeer)taal, beeld, video, of audio worden steeds meer gebruikt.
• Adoptie verschilt sterk: Grote bedrijven en kennisintensieve sectoren (zoals IT, communicatie en financiële diensten) lopen voorop. Kleine bedrijven en sectoren zoals bouw, zorg, transport en horeca blijven vaker achter.
• Werknemers zijn de motor: In bijna de helft van de bedrijven komt het AI‑initiatief van individuele medewerkers. Soms gebeurt dit zelfs zonder duidelijke toestemming van management of IT (“shadow AI”). Dat verhoogt risico’s rond veiligheid en wetgeving.
• Meeste bedrijven zitten nog in experimenteerfase: Ongeveer de helft test AI slechts op kleine schaal. Slechts een minderheid heeft AI echt geïntegreerd of opgeschaald binnen het bedrijf. Grootschalige transformatie blijft uitzonderlijk.
• Bronnen zijn vooral kant‑en‑klaar: Bedrijven gebruiken vooral commerciële software en persoonlijke AI‑accounts van werknemers (zoals chatbots). Minder bedrijven bouwen of laten AI volledig op maat ontwikkelen.
• Grootste drempel is kennis: Zowel gebruikers als niet‑gebruikers zeggen dat ze te weinig kennis, vaardigheden en ervaring hebben. Ook weten veel bedrijven niet goed welke AI‑toepassingen nuttig zijn voor hen.
• Opleidingen blijven beperkt: Iets meer dan de helft van de AI‑gebruikers voorziet informele opleidingen, en slechts een derde formele opleidingen. Niet‑gebruikers investeren nog minder in opleiding.
• AI wordt vooral praktisch ingezet: De meest voorkomende toepassingen zijn administratie, marketing en verkoop. Complexere toepassingen in kernprocessen (zoals productie of logistiek) zijn minder verbreid.
• Budget stijgt voorzichtig: Bij de meeste bedrijven blijft het AI‑budget gelijk of stijgt het licht. Grote investeringen gebeuren vooral wanneer bedrijven verder gaan dan experimenteren.
• Impact op competitiviteit is duidelijk: Twee op drie AI‑gebruikers zien voordelen: betere processen, lagere kosten of nieuwe producten en diensten. Kleine bedrijven zien vaker nieuwe producten, grote bedrijven vooral efficiëntiewinsten.
• Effect op jobs is voorlopig klein: AI leidt nauwelijks tot jobverlies. De meeste bedrijven zien geen verandering in tewerkstelling.
• Productiviteit stijgt wel Vooral hoogopgeleide werknemers worden productiever door AI. Bij meer dan de helft van de bedrijven stijgt hun productiviteit merkbaar.
• AI Act is weinig bekend: Minder dan de helft van de AI‑gebruikers kent de Europese AI Act. Nog minder bedrijven zetten al concrete stappen rond AI‑geletterdheid, veiligheid en ethisch gebruik.

Conclusie

‍AI groeit snel in Vlaanderen, maar blijft vaak beperkt tot experimenten en eenvoudige toepassingen. Gebrek aan kennis, opleiding en strategische sturing remt de echte doorbraak. AI verhoogt vooral productiviteit en concurrentiekracht, terwijl de impact op jobs voorlopig beperkt is.