Regionieuwsgebruik in Vlaanderen

Het belang en de relevantie van regionale nieuwsmedia in een crossmediaal landschap

Voorwoord

Waar haalt de Vlaming zijn lokale en regionale nieuws?

En hoe relevant is regionaal nieuws nog in een crossmediaal landschap met een bijzonder ruim aanbod?

In het huidige medialandschap zijn deze vragen niet eenduidig te beantwoorden. Naast traditionele nieuwsmedia, zoals print, televisie en radio, maakt de Vlaming steeds vaker gebruik van online- en socialemediaplatformen om in zijn nieuwsbehoeften te voorzien, ook wanneer het gaat om lokaal en regionaal nieuws.

Om zowel het belang als de relevantie van lokaal en regionaal nieuws grondig te onderzoeken, vertrekken we vanuit twee onderzoekslijnen. Een deskresearch en literatuurstudie naar het gebruik van regionaal nieuws, zowel in Vlaanderen als internationaal, biedt inzicht inde manier waarop mensen omgaan met regionaal nieuws, hoe zij erover denken, en wat hen motiveert om het al dan niet te raadplegen.

Daarnaast biedt een longitudinale, kwantitatieve analyse op basis van het Digital News Report een statistisch onderbouwd perspectief op welke Vlamingen regionaal nieuws gebruiken, hoe vaak zij dat doen en via welke kanalen. Daarbij besteden we bijzondere aandacht aan attitudes ten aanzien van regionaal nieuws en aan opvattingen die met dit nieuwsgenre samenhangen. Ook in dit deel plaatsen we de bevindingen in een internationale context.

Het blijkt allerminst een zwart-wit verhaal te zijn. Het gebruik van regionaal nieuws vermindert, maar lokaal en regionaal nieuws blijven een essentiële rol vertolken in een medialandschap én de samenleving. Dit nieuws draagt bij tot sociale verbondenheid en betrokkenheid, en treedt (in zeker mate) op als waakhond voor lokale besturen.

Kernbevindingen

1. Nabijheid is de kern van regionaal nieuwsgebruik

Regionale nieuwsmedia worden vooral gebruikt omdat ze dicht aansluiten bij het dagelijkse leven van burgers. Ze bieden informatie over de eigen leefomgeving, zoals lokale gebeurtenissen, activiteiten, dienstverlening en sport. Daardoor worden ze ervaren als herkenbaar, praktisch bruikbaar en vertrouwd, meer dan als louter algemene nieuwsbron.

2. Regionale media hebben een sterke sociale functie

Naast informatievoorziening vervullen regionale nieuwsmedia een belangrijke sociale rol. Ze versterken gemeenschapsgevoel, sociale cohesie en verbondenheid met buurt, stad of regio. Ze functioneren als een symbolische infrastructuur waarin burgers hun gemeenschap herkennen en waarin ook representatie van diverse lokale groepen verwacht wordt.

3. De democratische rol is belangrijk, maar niet altijd doorslaggevend

De literatuur kent regionale nieuwsmedia een democratische meerwaarde toe, omdat ze lokaal bestuur opvolgen, publieke discussie ondersteunen en machthebbers controleren. Toch blijkt dit voor gebruikers meestal niet de voornaamste motivatie. In de praktijk raadplegen burgers regionaal nieuws vaker om social een praktische redenen dan voor politieke informatie.

4. Niet-gebruik hangt samen met structurele en maatschappelijke factoren

Afnemend gebruik van regionale nieuwsmedia wordt mede verklaard door economische druk, dalende betaalbereidheid, digitale platform dominantie en verzwakking van redacties. Daardoor vermindert soms de zichtbaarheid, relevantie en toegankelijkheid van het aanbod. Niet-gebruik is dus niet enkel individueel, maar ook structureel bepaald.

5. Alternatieve lokale informatiekanalen winnen terrein

Burgers halen lokale informatie steeds vaker ook uit andere bronnen, zoals gemeentelijke communicatie, lokale Facebook-groepen, hyperlokale platformen en andere online netwerken. Die kanalen fungeren soms als aanvulling, maar geregeld ook als substituut voor traditionele regionale nieuwsmedia. Regionaal nieuws maakt daardoor deel uit van een bredere hybride informatieomgeving.

6. Inclusiviteit en representatie blijven een uitdaging

Niet iedereen voelt zich even sterk aangesproken door regionale nieuwsmedia. Minderheidsgroepen en sociaal kwetsbare groepen herkennen zichzelf soms onvoldoende in de berichtgeving of hebben minder toegang tot relevante lokale informatie. Percepties van politieke kleuring, beperkte onafhankelijkheid of geringe inclusiviteit kunnen het vertrouwen én gebruik verder onder drukzetten.

7. In Vlaanderen heeft regionaal nieuws vooral een aanvullende positie

Regionale nieuwsmedia nemen in het Vlaamse mediadieet doorgaans geen centrale plaats in, maar functioneren vooral als secundaire laag binnen bredere, meestal mainstream georiënteerde nieuwsrepertoires. Ze zijn nog aanwezig in het dagelijkse nieuwsgebruik, maar zelden als primaire nieuwsbron. Alleen in socialemediarepertoires spelen ze nauwelijks nog een rol.

8. Gebruik verschilt naar leeftijd, repertoire en onderwerp voorkeur

Vooral 35-plussers gebruiken regelmatig regionale nieuwsmedia, vaak via televisie. Jongere Vlamingen komen regionaal nieuws vaker tegen via sociale media en raadplegen minder lokale politiek of weerberichten, maar relatief vaker praktische informatie zoals jobs, activiteiten, diensten en vastgoed. Verschillen naar opleiding zijn kleiner, maar niet volledig afwezig.

9. Tussen 2017 en 2025 is er een duidelijke terugval zichtbaar

Het regelmatige gebruik van regionale nieuwsmerken daalt in Vlaanderen systematisch tussen 2017 en 2025, zowel offline als online. Regionale media verdwijnen niet volledig uit het nieuwsdieet, maar schuiven wel verder naar de periferie. Ook de interesse in lokaal nieuws neemt af, ondanks een blijvende maatschappelijke waardering.

10. Vlaanderen volgt bredere internationale trends, ook bij regionale televisie

De Vlaamse evolutie sluit aan bij bredere West-Europese tendensen: dalend regelmatig gebruik, groeiende platformafhankelijkheid en blijvend symbolisch belang van lokaal nieuws. Vlaamse regionale televisieomroepen volgen dezelfde logica: ze zijn geen dominante bron meer, maar blijven sterk gewaardeerd, vertrouwd en maatschappelijk betekenisvol, vooral bij oudere gebruikers.

Context van het onderzoek

Dit onderzoek naar regionaal en lokaal nieuws in Vlaanderen vertrekt vanuit de vaststelling dat het nieuwslandschap de afgelopen jaren ingrijpend is veranderd. Waar regionaal nieuws vroeger sterk verbonden was met een beperkt aantal duidelijke nieuwsdragers, zoals de regionale krant, televisie of radio, wordt nieuws vandaag verspreid, gevonden en geconsumeerd via een veelheid aan kanalen, platformen en toestellen. In dat veranderde medialandschap is het minder vanzelfsprekend geworden om scherp af te bakenen wat regionaal nieuws precies is, via welke wegen het publiek ermee in contact komt, en welke plaats het inneemt in het bredere nieuwsdieet van Vlamingen.

Tegelijk blijft regionaal en lokaal nieuws maatschappelijk relevant. Het informeert burgers over wat er leeft in hun directe leefomgeving, biedt aanknopingspunten voor betrokkenheid bij de lokale gemeenschap en kan een rol spelen in de democratische opvolging van lokaal bestuur en beleid. De vraag is evenwel hoe sterk die functies vandaag nog doorwerken in een crossmediaal landschap waarin ook nationale en internationale nieuwsmerken, sociale media, zoekmachines en andere digitale platformen een prominente rol spelen.

Vanuit die context combineert dit onderzoek verschillende benaderingen. Enerzijds wordt via deskresearch en literatuurstudie nagegaan hoe regionaal en lokaal nieuws in eerder onderzoek wordt benaderd, zowel in Vlaanderen als internationaal. Anderzijds worden kwantitatieve analyses uitgevoerd op basis van survey data om het feitelijke gebruik, de attitudes en de positie van regionaal nieuws in Vlaamse nieuwsrepertoires empirisch in kaart te brengen. Aanvullend worden waarderingsgegevens (NORTV) en CIM-cijfers betrokken om ook de positie van regionale nieuwsmerken in termen van bereik, gebruik en waardering beter te begrijpen.

‍

Lees het volledige dossier via deze link!

‍