Hoe vrouwelijke onderzoekers worden ondermijnd tijdens wetenschapscommunicatie

Er is steeds meer aandacht voor inclusieve wetenschapscommunicatie, waarbij rekening wordt gehouden met verschillende vormen van discriminatie. Dit onderzoek richt zich op de ervaringen van vrouwelijke onderzoekers uit ondervertegenwoordigde groepen in Vlaanderen (n=10). Ze ervaren vier vormen van getuigenisonrecht: een zeer hoge bewijslast, expliciete en impliciete manieren om hun status als expert te ondermijnen en een gebrek aan luisterhouding. Voor sociale verandering zijn gezamenlijke inspanningen van hogeronderwijsinstellingen en wetenschapscommunicatie-organisaties nodig. Toch is er weinig vertrouwen in verandering door een beperkt vertrouwen in die instituties, wat gevoed wordt door ervaringen met intimidatie en grensoverschrijdend gedrag.

• ‍Vier vormen van getuigenisonrecht

Vrouwelijke onderzoekers ervaren vier manieren waarop hun expertise wordt ondermijnd:

1. Ze moeten constant bewijzen dat ze experts zijn.
2. Hun kennis wordt expliciet in twijfel getrokken.
3. Er worden subtiele manieren gebruikt om hun geloofwaardigheid te ondermijnen.
4. Mensen luisteren vaak niet naar wat ze zeggen.

• ‍Discriminatiegronden

Getuigenisonrecht is vaak gebaseerd op vooroordelen over gender, etniciteit, religie en cultuur. Vrouwen uit etnische minderheden ervaren complexere vormen van discriminatie door de combinatie van hun gender en etnische achtergrond. Ook andere identiteitskenmerken, zoals leeftijd en neurodiversiteit, spelen een rol.

• ‍Gevolgen voor slachtoffers

Deze ervaringen maken vrouwelijke onderzoekers onzeker over hun wetenschappelijke vaardigheden. Ze vinden wetenschapscommunicatie vaak frustrerend en zwaar, omdat hun identiteit en kennis continu worden aangevallen.

• ‍Hoe verandering realiseren?

Sociale verandering vraagt om gezamenlijke inspanningen van hogeronderwijsinstellingen en wetenschapscommunicatie-organisatie. Dit kan door:

• Reactieve maatregelen, zoals betere hulp bij klachten.
• Preventieve acties, zoals deontologische richtlijnen voor aanvaardbare communicatie en gedrag, en trainingen over discriminatie en hulpvaardigheid.

• Conclusie

Getuigenisonrecht is een serieus probleem dat vrouwelijke onderzoekers belemmert in hun werk en wetenschap toegankelijker moet maken. Het aanpakken hiervan is essentieel, niet alleen om gendergelijkheid te bevorderen, maar vooral om onderzoekers als legitieme kennisdragers te respecteren. Meer onderzoek is nodig om betere oplossingen te vinden en de ervaringen van vrouwelijke onderzoekers centraal te stellen.