Inzichten uit het Imec.digimeter rapport: Digitale trends en uitdagingen in Vlaanderen

De imec.digimeter 2025 biedt voor het 18de jaar inzichten in de digitale gewoonten, vaardigheden, attitudes en technologische trends in Vlaanderen. In het rapport is er aandacht voor de veranderingen qua bezit, gebruik en attitude ten opzichte van technologie in de samenleving. De resultaten tonen hoe AI steeds meer ingeburgerd geraakt, al groeien er ook zorgen over onafhankelijkheid en authenticiteit. Imec wil met deze inzichten beleidsmakers, burgers en bedrijven ondersteunen in de digitale transformatie.

1. Toestellen en verbindingen:

• Bijna universele toegang: 99% van de Vlamingen heeft minstens één slim toestel en internettoegang. Smartphones (95%) domineren, terwijl desktops en vaste telefoons dalen. Slimme horloges (+5%) winnen terrein.
• Mobile-first samenleving: De smartphone is voor 67% van de Vlamingen het meest onmisbare toestel. Mobiel gamen, bankieren en online winkelen nemen toe.

2. Media en kijkgedrag:

• Streaming domineert: Internationaal georiënteerde streamingdiensten zoals Netflix blijven populair, maar lokale platformen (VRT MAX, VTM GO) behouden hun plek. Sociale media, zoals TikTok en Instagram, groeien als primaire videoplatformen, vooral bij jongeren.
• Klassieke tv verliest: Live kijken daalt verder, met slechts 40% dagelijks gebruik. Jongeren kiezen vaker voor on-demand en sociale media. Toch blijft radio in de audiomarkt een stabiele keuze, hoewel podcasts snel terrein winnen (33% actief).
• Zes crossmediale kijkprofielen:
  1. Klassieke tv-kijker (17.65%): Vertrouwt op lineaire televisie en kijkt nauwelijks online.
  2. Regionale crossmediale kijker (13.98%): Combineert live tv en uitgesteld kijken met lokale zenderapps (bv. VRT MAX).
  3. Internationale crossmediale kijker (17.98%): Gebruikt vooral internationale streamingdiensten naast klassieke media.
  4. Gebalanceerde veelvraat (16.49%): Jongleert intens tussen live tv, streaming en sociale media.
  5. Regionale streamer (19.27%): Jong profiel dat lokale zenderplatformen intensief gebruikt.
  6. Internationale streamer (14.63%): Jongeren die sociale media en internationale streaming verkiezen boven traditionele media.

3. Nieuwsconsumptie:

• Sociale media als nieuwsbron: Sociale media zijn steeds belangrijker, vooral bij jongeren (65% van 18-24-jarigen gebruikt dit dagelijks). Klassieke dragers zoals papieren kranten verliezen terrein.Zoekmachines winnen opnieuw populariteit dankzij AI-functies die nieuws samenvatten.
• Bezorgdheid over authenticiteit: 85% van de Vlamingen maakt zich zorgen over valse nieuwsberichten. AI speelt hierbij een rol, doordat het steeds moeilijker wordt om onderscheid te maken tussen menselijke en AI-gegenereerde content.
• Vijf crossmediale nieuwsconsumptieprofielen:
  1. Traditionele nieuwsjunk (16.78%): Volgt nieuws via tv, radio en papieren kranten.
  2. Crossmediale lokale nieuwszoeker (15.75%): Combineert klassieke en online lokale nieuwskanalen.
  3. Online nieuwssnacker (18.67%): Combineert sociale media en zoekmachines met klassieke bronnen.
  4. Passieve nieuwsverwerker (29.59%): Heeft geen vast nieuwsconsumptiepatroon.
  5. Nieuwsmijder (19.22%): Heeft weinig interesse in nieuws en mijdt nieuwsplatformen.

4. Sociale media:

• WhatsApp blijft dominant: Dagelijks gebruikt door 67% van de Vlamingen, ook bij ouderen. Facebook verliest terrein bij jongeren, terwijl TikTok (17%) en Snapchat (63% dagelijks bij Gen Z) stijgen.
• Minder jongleren: Jongeren beperken het gebruik van meerdere platformen, maar besteden meer tijd op TikTok en Instagram. Snapchat onderscheidt zich door het grote aantal dagelijkse interacties.

5. Digitale overheid en economie:

• Hybride dienstverlening: 53% gebruikt digitale overheidsdiensten, maar velen verkiezen een mix van online en offline. 25% kiest voor volledig online interactie met de overheid.
• Mobiel betalen groeit: Contactloos betalen met de kaart blijft dominant (83%), terwijl QR-codes en mobiele apps stijgen. Toch blijft een deel van de bevolking afhankelijk van hulp bij digitale betalingen.

6. Artificiële Intelligentie (AI):

• Snelle adoptie: 43% van de Vlamingen gebruikt generatieve AI actief, vooral voor productiviteit (zoals tekstschrijven en vertalen). Studenten en werkenden maken er intensief gebruik van.
• Zorgen en paradoxen: Ondanks de voordelen zoals efficiëntie, maken jongeren zich zorgen over de impact van AI op kritisch denken. 37% geeft aan minder na te denken door AI, en 80% is bezorgd over de authenticiteit van AI-content.

7. Digitale kloven en paradoxen:

• Vier technologieparadoxen:
  1. Afhankelijkheidsparadox: Mensen waarderen technologie, maar voelen zich afhankelijk. 65% maakt zich zorgen over internetafhankelijkheid.
  2. Waarheidsparadox: Mensen vertrouwen informatie online minder, ondanks de beschikbaarheid ervan. 85% vreest valse informatie, mede door AI.
  3. Dataparadox: Mensen genieten van gepersonaliseerde diensten, maar maken zich zorgen over privacy (75% stoort zich aan gebrek aan transparantie).
  4. Uitbestedingsparadox: Steeds meer cognitieve taken worden aan technologie uitbesteed, wat leidt tot zorgen over verlies van controle en kritisch denken (37% denkt minder na door AI).
• Vier dimensies van ongelijkheid: De digitale kloof wordt vergroot door verschillen in toegang tot technologie, vaardigheden, attitudes en uitbesteding van cognitieve taken aan AI. Vooral jongeren voelen zich overweldigd.

8. Digimeter-profielen:

• Vijf typen gebruikers:
  1. Passionele minnaars (19.47%): Intens gebruik, weinig zorgen over technologie.
  2. Haat-liefde verhouding (23.09%): Sterk gebruik, maar worstelt met afhankelijkheid en privacyzorgen.
  3. Platonische relatie (20.68%): Jongeren die intens gebruik maken, maar vaardigheidsproblemen ervaren.
  4. LAT-relatie (26.50%): Kritische gebruikers, die technologie selectief inzetten.
  5. Geen relatie (10.26%): Ouderen en kwetsbare groepen met weinig toegang en vaardigheden.